بررسی جریان مبارزه سیاسی-اجتماعی با محوریت شهید آیت‌الله سیدحسن مدرس (ره)
بررسی جریان مبارزه سیاسی-اجتماعی با محوریت شهید آیت‌الله سیدحسن مدرس (ره)

حجت‌الاسلام و المسلمین مقدمی شهیدانی، سخنران نشست سوم از سلسله جلسات «بارقه‌های بیداری»، در تاریخ ۱۲ آذرماه ۱۴۰۴، به بررسی مبارزات سیاسی و اجتماعی شهید آیت‌الله سیدحسن مدرس (ره) پرداختند. در این نشست، ایشان ضمن تحلیل جایگاه علمی و فقاهتی شهید مدرس، بر لزوم پیوند کنشگری سیاسی با مبانی اسلام ناب تأکید کردند. مقدمی شهیدانی با بررسی سیره عملی شهید مدرس و مقایسه آن با امام خمینی (ره)، ایستادگی مدرس در برابر قراردادهای استعماری همچون قرارداد ۱۹۱۹ و اولتیماتوم روسیه را ناشی از شجاعت و بصیرت دینی ایشان دانسته و بر ضرورت الگوبرداری از این رویکرد در مقابله با جریان‌های سازش‌کار تأکید کردند.

حجت‌الاسلام و المسلمین مقدمی شهیدانی در ابتدای سخنان خود به جایگاه علمی و فقاهتی شهید آیت‌الله سیدحسن مدرس اشاره کردند و ایشان را مجتهدی تراز اول و تربیت‌شده در مکتب بزرگانی چون میرزای شیرازی و آخوند خراسانی دانستند. ایشان تأکید کردند که برخلاف برخی از رجال سیاسی منحرف و روشنفکران وابسته مانند کسروی و تقی‌زاده، شهید مدرس از عمق معارف دینی به عرصه سیاست وارد شد. حجت الاسلام و المسلمین مقدمی شهیدانی تصریح کردند: «اصالت حرکت‌های سیاسی در گرو اتصال به شبکه فقاهت است؛ همان‌طور که حتی مجاهدانی مانند میرزا کوچک‌خان جنگلی نیز فعالیت‌های خود را تحت نظر هیئتی از مجتهدان پیش می‌بردند تا مشروعیت دینی مبارزه حفظ شود.»

در ادامه، ایشان به ویژگی‌های خاص شهید مدرس، از جمله «دنیادیدگی» و حضور فعال در کانون تحولات سیاسی، اشاره کردند. استاد مقدمی شهیدانی با بیان اینکه سیاست‌مدار تراز اسلام نباید در محیط گلخانه‌ای رشد کند، گفتند: «شهید مدرس در کانون تحولات سیاسی اصفهان، نجف و تهران بالید و همین درک شهودی و بی‌واسطه از حوادث، او را به الگویی الهام‌بخش برای امام خمینی (ره) تبدیل کرد. امام راحل نیز مانند شهید مدرس با شجاعت و بصیرتی خاص وارد میدان مبارزه شدند.» ایشان خاطرنشان کردند که شباهت رفتاری میان این دو شخصیت تاریخ‌ساز اهمیت زیادی دارد.

این استاد سطوح عالی حوزه با هشدار نسبت به جریان «تاریخ‌نگاری انگلیسی» گفت: «متأسفانه منابع تاریخی این دوره تحت تأثیر القائات بیگانه، چهره‌ای تحریف‌شده از شهید مدرس رضوان الله علیه ارائه داده‌اند. برای عبور از این تحریفات، محققان باید به اسناد دست‌اول مانند « کتاب نطق ها و مکتوبات و یادداشت های پیرامون زندگی مدرس، انتشارات ابوذر، ۱۳۵۵» رجوع کنند.  ایشان در بخش دیگری از سخنان خود به مصادیق مبارزات ضد استعماری شهید مدرس، از جمله مخالفت قاطع با قرارداد ۱۹۱۹ و دخالت‌های انگلستان پرداخت. او با بازخوانی نطق‌های آتشین مدرس در مجلس، موضع‌گیری ایشان در برابر اولتیماتوم روسیه تزاری را یکی از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران برشمرد و یادآور شد: «منطق مدرس این بود که حتی اگر قرار است استقلال ما به زور گرفته شود، سزاوار نیست که ما خودمان با امضای خودمان آن را واگذار کنیم.»

مقدمی شهیدانی در ادامه، به تحلیل رابطه آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری (ره) و شهید مدرس (ره) ضمن بیان تحولات جهان در دوران حاج شیخ عبدالکریم حائری(ره) به اهمیت کار ویژه حاج شیخ پرداختند و بیان کردند: «حاج شیخ عبدالکریم حائری با تأسیس حوزه قم در شرایط خفقان، آن هم در دورانی که کشورهای همسایه مانند عراق با قرارداد هایی تحت استعمار انگلیس درآمدند و منطقه درگیر تحولات بزرگ استعماری و استبدادی بود، مهمترین و مستحکم‌ترین سنگر مبارزه با استعمار و استبداد را بنا نهاد؛ اقدامی که شباهت بسیاری به نقش راهبردی امروز آیت‌الله سیستانی در حفظ یکپارچگی عراق دارد. عدم شرکت حاج شیخ در مراسم تاج‌گذاری رضاخان، نوعی مبارزه منفی هوشمندانه بود که در کنار مبارزات صریح مدرس در مجلس، پازل مقاومت را تکمیل می‌کرد.»

ایشان در پایان با انتقاد از مروجان تفکر تسلیم‌طلبی در شرایط کنونی خاطرنشان کرد: «امروز نیز عده‌ای معدود نقش تقی‌زاده‌های جدید را بازی می‌کنند و به دنبال احیای روحیه وابستگی هستند، اما ملت ایران با تأسی به مکتب مدرس و امام، اجازه تکرار تاریخ تلخ گذشته و تسلط بیگانگان را نخواهد داد.»