نخستین جلسه از دوره آموزشی «آشنایی با نظام فکری و تربیتی رهبر معظم انقلاب»، با سخنرانی آقای سید مصطفی موسوی، پژوهشگر هسته مکتب امام خمینی (ره) مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) برگزار شد. وی در این جلسه با عنوان «روش فهم اندیشه رهبران انقلاب»، ضمن تبیین ضرورت عبور از مطالعات پراکنده، «راهبرد متفکر محوری» و «روش تحلیل منظومهای» را به عنوان مسیری علمی برای دستیابی به یک «دستگاه فکری» منسجم معرفی کرد که توانایی پاسخگویی به مسائل روز تربیتی بر مبنای اسلام را داشته باشد.
آقای موسوی در ابتدای جلسه، هدف این دوره را تبیین مبانی نظری و روش مواجههی علمی با اندیشهی رهبر انقلاب اسلامی دانست. وی با طرح این پرسش که «چقدر اسلامی عمل میکنیم؟»، تأکید کرد که چالش اصلی در فضای تربیت، «چالش فکری» است نه «چالش عملی»؛ به گفتهی او، بسیاری از فعالان دغدغه عمل اسلامی دارند، اما چون «اسلامی فکر نمیکنند» و مثلاً از نظریات غربی (مانند نظریه بلوم) استفاده میکنند، در عمل دچار خطا میشوند. از این رو، شناخت روشمند اندیشه، مستلزم عبور از خوانشهای پراکنده و دستیابی به چارچوبی منسجم برای فهم و عمل تربیتی است.
وی با استناد به حدیث امیرالمؤمنین (ع) «العقول أئمّهُ الأفکار…» (عقلها پیشوایان افکارند) تصریح کرد که منشأ بسیاری از خطاهای تربیتی و مدیریتی، ضعف در بنیانهای اندیشه است. او با ذکر مثال مالک اشتر، بیان کرد که اهمیت مالک در این بود که به دلیل نزدیکی «بینشی و فکری» با امیرالمؤمنین (ع)، حتی در غیاب ایشان نیز مطابق نظر امام عمل میکرد. موسوی، راهکار جایگزین اجتهاد فردی (که برای همگان مقدور نیست) را «راهبرد متفکّرمحوری» بهعنوان مسیر درست پژوهش معرفی کرد؛ یعنی رجوع نظاممند یا «گذاشتن دست در دست عالمی» که متفکری جامع، اسلامشناس، مجتهد و معاصر باشد. وی در این راستا، متفکران را به دستههایی تقسیم کرد: «متفکران نظامساز» (که دستگاه فکری را به اجمال بیان کردهاند) مانند امام خمینی (ره) و علامه طباطبایی (ره)، «متفکران شارح» (که آن نظام را بسط میدهند) مانند شهید مطهری و رهبر معظم انقلاب، و «متفکران مروج».
در ادامه، وی «روش تحلیل منظومهای» را بهعنوان الگوی پیشنهادی پژوهش در اندیشهی رهبران انقلاب تشریح کرد. او ابتدا به تفکیک «نظام فکری» (به مثابه ستونها و پیِ ساختمان)، «منظومه فکری» (به مثابه خود ساختمان و جزئیات آن مانند منظومه تربیتی) و «مکتب فکری» (تکثیر آن) پرداخت. این روش، متکی بر چند گام اساسی است: اول، فهم کلیت «نظام فکری» از طریق رجوع به «متون در مقام بیان» (مانند کتاب طرح کلی). دوم، «کدگذاری تدبری» یا تحلیل عمیق یک متن خاص برای کشف ساختار معنایی آن با توجه به زمین و زمانه. سوم، «کدگذاری تفسیری» برای تحلیل سایر بیانات ذیل ساختار به دست آمده و رفع تعارضات ظاهری گزارهها (مانند تعارض ظاهری در مورد مذاکره با آمریکا یا حضور روحانیون در سیاست).
آقای موسوی هدف نهایی این مسیر را دستیابی به «دلالتیابی» (دلالتیابی اصول نظام فکری در موضوع) و تولید نظریهای منسجم در حوزهی تربیت اسلامی دانست. وی تأکید کرد که تنها با تکیه بر چنین نظام فکری و فهم دلالتهای آن (مثلاً دلالت اصل کرامت بر تربیت کودک)، میتوان پاسخهایی روشمند و منطبق با مبانی اسلامی به مسائل جدیدی مانند نسل زد (Gen Z) که متفکر مستقیماً به آن نپرداخته، ارائه داد.
گفتنی است، این دوره با همت مجموعه کرامت و با همکاری هسته مکتب امام خمینی (ره) مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) در پاییز ۱۴۰۴ برگزار شده است.
