اولین جلسه از سلسله نشستهای «بارقههای بیداری» با عنوان «بررسی سیر جریانهای مذهبی مبارز در تاریخ معاصر»، در تاریخ ۱۱ آذر ۱۴۰۴ برگزار شد. در این نشست، دکتر مجتبی باباخانی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر، ضمن تبیین سیر تاریخی تقابل جریان حق و باطل از دوران غیبت تا عصر حاضر، به واکاوی نقش فقها و جنبشهای دینی در سدههای اخیر پرداخت. وی انقلاب اسلامی را نقطه عطفی تاریخی و ثمره تجمیع تجربیات سیاسی و مذهبی شیعه دانست که آغازگر دورانی نوین در تاریخ بشریت شده است.
دکتر مجتبی باباخانی در ابتدای این نشست، با تکیه بر منظومه فکری رهبر معظم انقلاب، تاریخ بشر را صحنه درگیری مستمر جریان حق و باطل توصیف کرد. وی با اشاره به دوران پس از غیبت کبری، نقش فقهای شیعه را در گذر جامعه از «دوران حیرت» به دوران ثبات اعتقادی حیاتی دانست و دوره صفویه را نخستین نقطه عطف سیاسی تشیع خواند که در آن، فقه شیعه رسماً به ساحت اداره حکومت وارد شد و هویت ایرانی-شیعی تثبیت گردید.
این استاد و پژوهشگر اندیشه امام خمینی (ره) در ادامه به تفاوت کنشگری علما در ادوار مختلف پرداخت و اظهار داشت: در دوره قاجار، اگرچه فقها مناصب رسمی دوران صفوی را نداشتند، اما با تکیه بر سرمایه اجتماعی عظیم و قدرت نفوذ مرجعیت، نظارتی فعالانه بر حاکمیت اعمال کردند که اوج آن در فتاوای جهاد و تحریم تنباکو دیده شد. ایشان همچنین نهضت مشروطه را علیرغم اهمیتش، تجربهای درسآموز از اختلاف میان علما و انحراف مسیر دانستند که بعدها حضرت امام (ره) از این تجربیات تاریخی بهره فراوانی بردند.
سخنران این نشست، بخش اصلی سخنان خود را به جریانشناسی دوران پهلوی اختصاص داد و تصریح کرد: در خفقان پهلوی اول، سه جریان عمده شکل گرفت؛ جریان «مبارزه علمی تبلیغی» با محوریت آیتالله حائری (ره)، جریان «مبارزه سیاسی» با پرچمداری آیتالله مدرس (ره) و جریان «مبارزه مسلحانه» توسط میرزا کوچکخان جنگلی (ره). وی افزود که این سه خط در پهلوی دوم تکامل یافته و به ترتیب توسط آیات عظام بروجردی (ره)، آیتالله کاشانی (ره) و شهید نواب صفوی (ره) تداوم یافتند.
دکتر باباخانی در پایان، ویژگی متمایز بنیانگذار انقلاب اسلامی را «جامعیت» و «وراثت تاریخی» ایشان برشمرد و خاطرنشان کرد: امام خمینی (ره) با هوشمندی کمنظیر، ویژگیهای هر سه جریان مذکور را در خود جمع کردند. ایشان ضمن برخورداری از بالاترین جایگاه فقاهت و مرجعیت، شجاعت سیاسی و روحیه انقلابی را نیز دارا بودند و با عبرتگیری دقیق از نقاط ضعف حرکتهای پیشین نظیر مشروطه، توانستند کشتی انقلاب را با تکیه بر مردم و معنویت به ساحل پیروزی برسانند.
