چهارمین جلسه از دوره آموزشی «آشنایی با نظام فکری- تربیتی رهبر معظم انقلاب» با حضور دکتر محسن جوهری، دبیر و پژوهشگر هسته مکتب امام خمینی (ره) مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع)، با عنوان «اصول حرکت اجتماعی اسلامی» برگزار شد. در این نشست تأکید شد که برای دستیابی به یک زندگی دینی و فهم عمیق معارف اسلامی، لازم است تا دستگاه فکری متفکران اصلی انقلاب اسلامی، به ویژه رهبر معظم انقلاب ، حضرت آیتالله خامنهای، به صورت مجتهدانه و از طریق شناخت «نظام فکری» ایشان مورد تحلیل قرار گیرد. دکتر جوهری در این ارائه، ضمن تشریح اجزای نظام فکری، اصول کلیدی حاکم بر حرکت جامعه اسلامی به سوی هدف نهایی -توحید- را تبیین نمودند.
دکتر جوهری در ابتدای بحث، نظام فکری یک متفکر را شامل دو رکن اصلی دانستند: مبانی جهانبینی (گزارههای کلان هستاری) و اصول کلی عملی (گزارههای باید و نبایدی راهبردی). ایشان تصریح کردند که محور اندیشه حضرت آیتالله خامنهای، «حرکت» است؛ حرکتی که متضمن تحول، انقلاب، پیشرفت و رشد است و هدف آن راهبری انسان (چه به عنوان فرد و چه در مقیاس جامعه) از یک مبدأ به سوی یک مقصد معین است. این حرکت بر مدار ایمان و عمل انسانی رخ میدهد. نکته محوری در این بحث، اجتماعی بودن حرکت انسان بود؛ به این معنا که انسان در یک کلیت جامعتر، در دل یک جامعه، در حال رشد و حرکت است و حرکت جامعه تأثیر ویژهای بر تکامل فرد دارد. لذا، رهبر معظم انقلاب تربیت را صرفاً فردی نمیدانند و رشد انسان را در گرو «حرکت اجتماعی» میبینند. برای اینکه انسان و جامعه در مسیر توحید حرکت کند، لازم است سه لایه وجودی انسان (بینشی، گرایشی و کنشی) تحت حاکمیت اصول کلان قرار گیرند. این سه اصل کلیدی عبارتند از: ۱. عقلانیت: حاکم بر لایه بینشی و پرورش دستگاه فکری انسان. ۲. معنویت: حاکم بر لایه گرایشی، حب و بغضها و ملکات اخلاقی. ۳. عدالت: حاکم بر لایه کنشی، که در تئوری تربیتی انقلاب اسلامی، انسانهایی حقطلب و عدالتمحور تربیت میکند.
دکتر جوهری در ادامه تأکید کردند که این سه اصل باید برای راهبری جامعه اسلامی انضمامیتر شوند، که این تفصیل در اصول مکتب امام (ره) (که رهبر معظم انقلاب به طور خاص در دیدارهای سالانه ۱۴ خرداد بازخوانی میکنند) تبلور مییابد. از جمله اصول عملیاتی که به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت، اصل «وحدت و مقابله با تفرقه» بود. وحدت به معنای خارج شدن از محدوده بسته فردیتها و شکل دادن به یک «منِ گستردهتر» یا «ما» است که حول محورهای اصولی و کلمه توحید گرد آمده باشد.
اصل مهم دیگر عدالت است. تأکید شد که عدالت همیشه به معنای برابری نیست، بلکه به معنای «بر طبق حق عمل کردن» و «هر چیزی را در جای خود قرار دادن» است. عدالت حکم میکند که اگر فردی استعداد بیشتری دارد، امکانات بیشتری نیز برای او فراهم شود. همچنین، به آزادی به معنای رها بودن در اندیشه و انتخاب کردن اشاره شد، با این تذکر که آزادی در اندیشه اسلامی، مطلق و بیقید نیست و ما از پذیرش محدودیتهای صحیح بر آزادی انسان نمیترسیم.
ایشان در ادامه اصول حرکت اجتماعی، بر ضرورت استقلال (ایستادن روی پای خود و تسلط بر سرنوشت بدون وابستگی به بیگانگان)، صبر و مقاومت (سرخم نکردن در برابر اراده قدرتها و غلبه بر موانع مسیر)، و استقامت (ناامید نشدن، ادامه دادن راه و پیگیری در دراز مدت) تأکید کردند. در نهایت، اصل آرمانگرایی و انقلابیگری مطرح شد که در آن انسان متعالی به وضع موجود قانع نمیشود و همت بلندی برای رسیدن به هدفهای بزرگ دارد.
گفتنی است، دوره آموزشی «آشنایی با نظام فکری و تربیتی رهبر معظم انقلاب» با همت مجموعه کرامت و با همکاری هسته مکتب امام خمینی (ره) مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) در پاییز ۱۴۰۴ برگزار شده است.
