نویسنده : ابراهیم راستیان ؛ پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام
حضور فعال مردم، تنها راه تحول در تعلیم و تربیت رسمی است. حاکمیت دینی اگر میخواهد با قدرت حکمرانی خود در عرصه تربیت رسمی موثر باشد، باید بتواند از ظرفیت مردم استفاده کند.
مقدمه
سالهاست که تحول در نظام تعلیم و تربیت، نقل محافل تربیتی است، تا جایی که اساسا سند تحول برای همین مسئله تدوین شد. ولی واقعیت این است که تا کنون هیچ گاه تحول به معنای دقیق آن در تربیت رسمی محقق نشده است و حتی با تحول در نظام رسمی تربیت فاصله بسیار زیادی داریم. به نظرتان تحول در نظام رسمی از کجا و چگونه شروع میشود؟از سال گذشته، تعاملی با ستاد تعلیم و تربیت شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل گرفت که در آن تعاملات قرارگاهی با عنوان هم افزا شروع به کار کرد. در این قرارگاه که بازیگران موثر مردمی در حوزه تعلیم و تربیت در آن حضور دارند، بسته سیاستی با عنوان «هم افزایی اجتماعی در تحول راهبردی نظام تربیت» مطرح شد و محور دستورات قرار گرفت. مسئله اساسی بسته سیاستی این است که چگونه میتوان با پشتوانه مردم در تربیت رسمی تحول ایجاد کرد؟ در حقیقت این سند دو عنصر کلیدی دارد. اول نقش مردم در تحول، و دوم گلوگاههای تحول رسمی که در ادامه این دو مولفه اساسی تحول مورد بررسی قرار میگیرد.
همافزایی اجتماعی
شاید برخی چنین گمان کنند که بدون بازیگران مردمی میتوان تحولی در عرصه تعلیم و تربیت رقم زد، درحالی که اساسا تحول بدون حضور مردم بی معناست. حضور مردم، یکی از راههای تحول نیست، بلکه تنها راه تحول در تعلیم و تربیت رسمی است. البته از این جمله چنین برداشت نشود که حاکمیت دینی در تحول هیچ نقشی ندارد. حاکمیت دینی اگر میخواهد با قدرت حکمرانی خود در عرصه تربیت رسمی موثر باشد، باید بتواند از ظرفیت مردم استفاده کند. اساسا حاکمیت دینی با مشارکت مردم میتواند اعمال قدرت کند و به جامعه جهت دهد، در غیر این صورت حاکمیت بدون مردم هیچ کنشی نمیتواند انجام دهد. در حوزه تربیت رسمی هم باید برای حضور مردم فکری کرد. طبیعتا متولی تعلیم و تربیت حاکمیت است ولی برای تحقق تعلیم و تربیت باید مردم حضوری فعال داشته باشند. این عبارت حضرت آیت الله خامنهای که در سند همافزا هم آمده است، بسیار قابل تامل است:«در هر کارى که مسئولین کشور و مدیران اصلى کشور، امور را به مردم محوّل کردند، این کار موفّق شد، این کار پیشرفت کرد؛ این یک تجربه است، این را باید ما یاد بگیریم؛ مکرر این را ما گفتهایم. یک وقت نگاه تنگ نظرانه است و مسئول دولتى انحصاراً کار را در دست میگیرد، این کار میماند، متوقف میشود؛ کار وقتى داده شد به نیروى عظیم و بى پایان مردم، با انگیزههایشان، با توانهاى مادّى و معنویشان، آن وقت کار رشد پیدا میکند، شکوفایى پیدا میکند.» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار اعضاى هیأت مدیره جامعه خیرین مدرسهساز، /۱۵ /۲/ ۱۳۹۳)
این بسته سیاستی از دو جهت همافزایی اجتماعی را معنا کرده است: جهت اول به دنبال طراحی ساز و کارهایی در تربیت رسمی است که اساسا با حضور مردم، تربیت شکل بگیرد که جلوتر بیان میشود. جهت دوم، فرآیند تصویب همین سند است که به صورت اجتماعی و با کمک بازیگران مردمی در حال ویرایش و تکمیل است و تا کنون بیش از صد نفر از فعالین تعلیم و تربیت در شکلگیری این بسته سیاستی موثر بوده و هستند و در ادامه این تعداد نیز بیشتر خواهد شد. در همین راستا در سند هم افزا چنین آمده است: «نقطه کانونی شکل گیری و تکامل این بسته، بر یک تعامل جمعی، و شکل گیری یک تلاش جمعی هم افزا انجام شده است. چگونه یک قانون بدون اینکه خود به صورت نهادی شکل گرفته باشد، می تواند منشاء شکل گیری یک تحول نهادی شود؟ ذات نایافته از هستی بخش، چون تواند که بود هستی بخش؟ بسته سیاستی حاضر نیز در یک فرایند اجتماعی، ضمن تعامل موثر با حاکمیت و ساختارهای حکمرانی، تدوین گردیده و می گردد. پس از مطالعات و تدوین برخی از مبانی راهبردی توسط پژوهشگران مستقل، با حمایت ستاد تعلیم و تربیت شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرایند گسترده و البته تدریجیای آغاز گردید که در آن، طیف وسیعی از صاحب نظران، و فعالان حوزه تعلیم و تربیت، در طراحی، تدوین و پالایش این بسته، نقش ایفا کرده، و ان شاء الله این فرایند نیز ادامه و بتدریج در ترکیب یک خوشه اجتماعی، گسترش خواهد یافت.»
گلوگاههای تحول
نظام تربیت رسمی که یک نظام وارداتی، پوسیده و غیر قابل استفاده است، دارای چرخدندههایی است که در وضع موجود بسیار هماهنگ در حال چرخیدن هستند ولی از آنجا که همه با هم در مسیر اشتباهی هستند طبیعتا خروجی هم اوضاع خوبی ندارد. حال تصور کنید اگر بخواهیم یکی از چرخدندهها را تغییر دهیم، چه میشود؟ مسیر مابقی چرخدهندهها تغییر میکند؟ خیر. آن چرخدندهای که خلاف مابقی حرکت میکند، شکسته میشود و از بین میرود. شما باید بتوانید چرخدندههای گلوگاهی را پیدا کنید و آنها را با هم تغییر مسیر دهید تا مسیر کل تغییر کند. در فضای آموزش و پرورش هم چنین ماجرایی است. یک سری مسائلگلوگاهی وجود دارد که این مسائل باید با هم تغییر کند. صرف این که مسئله الگوی کنکور از تست محوری خارج شود یا الگوی ارزشیابی کمی به ارزشیابی کیفی در امتحانات مقطع دبستان تبدیل شود، تحول محقق نمیشود. از طرف دیگر هم شما نمیتوانید تمام چرخدهندههای ریز و درشت نظام تعلیم و تربیت رسمی را با هم حرکت دهید، چرا که مسائل ریز و درشت آنقدر زیاد است که شما به تمام این چرخ دندهها دسترسی نداری. لذا باید بتوانی مولفههای گلوگاهی را شناسایی کنی و با انرژی و قدرت مردمی این گلوگاهها را به چرخش دربیاوری. سند هم افزای اجتماعی در تعلیم و تربیت رسمی به دنبال این ماجرا است که اولا گلوگاههای تحول در تربیت رسمی را معرفی کند و ثانیا با پشتوانه جریان مردمی این مسائل گلوگاهی را تغییر دهد. این مولفههای اهرمی در هفت ماده در متن سند بیان شده است:
«این بسته سیاستی پیشنهادی در دو سطح راهبردی و مبسوط تنظیم شده است. در سطح راهبردی، ۷ ماده اصلی و گلوگاهی در نظر گرفته شده است، که تقریبا می تواند بخش اصلی اثر بخشی مورد انتظار از سیاستها را ایجاد کند.»در این سند مواد گلوگاهی در کنار مواد تکمیلی بیان شده است که در قسمتهای بعدی تک تک این مواد و گلوگاهها تشریح و تبیین میشود. اگر بخواهیم خلاصه این سند را به زبان خود سند بیان کنیم این قسمتی که در ادامه میآید، گویای هدف بسته سیاستی همافزایی اجتماعی در تربیت رسمی است:«به منظور تسریع و تمهید تحول خودسازمانده نهادی تربیت در کشور، و ایجاد انعطاف در برنامه درسی با مشارکت خلاقانه جامعه در نظام تربیت، برای پاسخگوئی به نیازهای در حال تحول سریع جامعه، شکل گیری تمدن اسلامی جدید، افزایش کیفیت و کارآمدی، و استیفای ماموریت نهاد تربیت در آماده سازی فرزندان این کشور برای ایفای نقش موثر آنها در جامعه و نیز ساختن جامعه پیشرفته آینده، بر اساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و مبانی آن، و برنامه درسی ملی، این سیاستهای فرابخشی، در قالب مواد زیر، برای اجرا به دستگاههای مرتبط، ابلاغ، و نیز برای ترغیب و مطالبه مشارکت نهادها و فعالان اجتماعی حوزه تربیت، توصیه می شود.»
یادداشت حاضر به بررسی تجربیات اجرای سیاست ارز تک نرخی و شرایط حاکم بر آن در دهه های گذشته و مقایسه با شرایط کنونی، مختصات ویژه بازار غیررسمی ارز در ایران و الزامات اجرای موفقیت آمیز این سیاست پرداخته است.
نخستین دوره آموزشی تخصصی مدیریت شهری و بازاریابی سیاسی «شهریاران» محورهای اصلی دوره بازاریابی سیاسی رویکردی نوین در تبلیغات انتخاباتی استراتژی پیروزی در انتخابات کمپینسازی و مبارزه انتخاباتی -طراحی پیام؛ چگونه با مخاطب ارتباط بگیرم؟ -کارکردهای شورای شهر در عمل به همراه جلسات گفتگو و تجربهنگاری با اعضای برجسته ادوار شورای شهر مخاطبین نامزدهای هفتمین […]
شورای سران قوا علیرغم برخورداری از ظرفیتهای بالقوه فراوان، تاکنون نتوانسته است در نقش اصلی خود ظاهر شود. این امر به طور خاص مستلزم همراهی و اراده قوه مجریه در راستای اصلاح وضع موجود و تغییر رویکرد منفعل به رویکرد طراحی فعال برای کشور است.
ثبت دیدگاه
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
یادداشت حاضر به بررسی تجربیات اجرای سیاست ارز تک نرخی و شرایط حاکم بر آن در دهه های گذشته و مقایسه با شرایط کنونی، مختصات ویژه بازار غیررسمی ارز در ایران و الزامات اجرای موفقیت آمیز این سیاست پرداخته است.
در فرهنگ ما، اضطراب اغلب به عنوان بخشی طبیعی از زندگی پذیرفته میشود و حتی «نگران بودن برای آینده» نشانهای از مسئولیتپذیری تلقی میگردد. چنین نگرشی، هرچند در ظاهر سازگارانه است، اما در واقع به مثابه مکانیسمی دفاعی عمل میکند که مانع از مواجههی صریح با نیاز به درمان میشود و فرآیند کمکجویی مؤثر را تضعیف میکند. از سویی دیگر، در فرهنگ ایرانی «تحمل» و «پنهانکاری هیجانی» نشانهی بلوغ و قدرت شخصیت تلقی میشود. این سنت ریشه در ارزشهای فرهنگی دارد که فردگرایی هیجانی را تضعیف کرده و جمعگرایی را تقویت میکند.
بازپخش سریال یوسف پیامبر با جلب ۵۳ درصد مخاطب، باعث شد این سریال پس از «پایتخت ۷» در صدر جدول پرمخاطبترینهای ۱۴۰۴ قرار گیرد و موضوع استقبال از بازپخش سریالهای قدیمی صداوسیما را بیش از پیش مطرح کرد. وجه پدیده بودن یوسف پیامبر، به غیر از مجموع مخاطبان آن در میانگین کل جامعه، جذابیت آن برای نسل جوان بود...
چندی پیش نامهای خطاب به سران قوا منتشر شد که به امضای ۴۰ تن از اساتید و دانشپژوهان اقتصاد و مدیریت رسیده بود؛ نامهای که امضاکنندگان آن نظام تصمیمگیری و مدیریت اقتصادی کشور را ناکارآمد خوانده و بر این اساس گام نخست در مسیر تحول اقتصادی کشور را گشودن قفل نظام تصمیمگیری و بازآفرینی ساختارهای اجرایی دانسته بودند. حال دو سوال اینجا مطرح است: چرا سران قوا باید این هشدار پژوهشگران را جدی بگیرند؟ و اگر جدی بگیرند، چگونه میتوانند دست به اصلاح نظام تصمیمگیری اقتصادی بزنند؟
بانک آینده بالاخره پس از سالها تحمیل زیان به اقتصاد کشور تعیین تکلیف شد و به اصطلاح وارد فرایند گزیر شد چراکه امکان بازسازی و احیای آن وجود نداشت و هر یک ماه تداوم حیاتش چند همت به زیان انباشته و اضافه برداشتش از بانک مرکزی میافزود؛ سؤال این است که چه کسی و از محل چه منابعی قرار است این حجم عظیم زیان را جبران کند؟
بر اساس مطالعه مشترک مرکز تحلیل اجتماعی (متا) در سال 1404، حدود 92 درصد از نوجوانان و جوانان 12 تا 25 سال ایرانی تلفن همراه هوشمند شخصی دارند. این آمار در میان نوجوان 12 تا 15 سال حدود 79 درصد است که با افزایش سن افزایش مییابد؛ بهصورتی که تقریباً تمام جوانان 19 تا 25 سال تلفن همراه هوشمند شخصی دارند. بر اساس این نظرسنجی تنها حدود 8.5 درصد از نوجوانان و جوانان بیان کردهاند که انجام کارهایی که باید بهوسیله اینترنت، رایانه، موبایل یا سایر وسایل دیجیتال انجام شود برای آنها «تاحدی» یا «بسیار دشوار» است.
همزمان با سی و دومین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، کتاب «حکمت الهی به مثابۀ علم برتر» تحریر دروس استاد حسنعلی رحیقی، استاد دانشگاه امام صادق علیهالسلام، به قلم آقای علی جعفری هُرستانی پژوهشگر مرکز رشد، توسط انتشارات دانشگاه امام صادق علیهالسلام منتشر شد.
همزمان با سی و دومین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، کتاب «خطمشیگذاری عمومی و ساخت اجتماعی واقعیت» نوشته دکتر حسن داناییفرد عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس و دکتر مرتضی جوانعلیآذر از اساتید هادی مرکز رشد و عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق علیهالسلام، توسط انتشارات دانشگاه امام صادق علیهالسلام منتشر شد.
گفتمان عدالت، يک گفتمان اساسي است و همه چيز ماست. منهاي آن، جمهوري اسلامي هيچ حرفي براي گفتن نخواهد داشت؛ بايد آن را داشته باشيم. اين گفتمان را بايد همه گير کنيد؛ به گونهاي که هر جرياني، هر شخصي، هر حزبي و هر جناحي سر کار بيايد، خودش را ناگزير ببيند که تسليم اين گفتمان شود؛ يعني براي عدالت تلاش کند و مجبور شود پرچم عدالت را بر دست بگيرد؛ اين را شما بايد نگه داريد و حفظ کنيد؛ اين مهم است.
(بیانات رهبر فرزانه انقلاب اسلامی 10/08/1384)
اساس خلقت عالم بر تربیت انسان است و انسانها عصاره همه موجودات هستند. حقیقت تربیت دینی چیزی جز یک سفر معنوی نیست که در این سفر، این عصاره در انسان بالفعل می شود و انسان به کمال نهایی خود که همان لقای الهی است، می رسد. این سفر معنوی، آگاهیها و آمادگیهایی می طلبد؛ […]
فیلم مستند «تَلَک» با موضوع تشکلهای تولید در بخش کشاورزی در سال ۱۴۰۱ مطرح شد و فرآیند فیلمبرداری، سناریوپردازی و تدوین آن در اوایل ۱۴۰۳ به پایان رسید. این مستند جهت تبیین اهمیت و چگونگی متشکل شدن گروهی از کشاورزان و یاریگری دامداران در تعاونی عشایری گرمسار و آرادان از زبان خود آنها روایت شده است.
پس از مجلس عزای سید و سالار شهیدان، حضرت امام حسین علیهالسلام در دهه اول محرم، ذکر توسل به اهل بیت عصمت علیهمالسلام به صورت هفتگی در ماه صفر و اکنون در ماه ربیعالاول ادامه پیدا کرد.
...خدا را شکر مسئله تحول علوم انسانی، تولید علم و نهضت نرم افزاری مورد توجه خیلی ها قرار گرفته است ولی هیچگاه شاهد بررسی چگونگی این تحول و تولید علم از حیث ابزارها و سازوکارها و ساختارها نبودیم...