ما که همان ابتدای جنگ از تهران رفته بودیم، دلتنگِ چه بودیم؟ چرا برگشتیم؟ آن‌هایی که ماندند، چرا ماندند؟ این‌هایی که الان در کافه‌اند، چرا اینجا هستند؟ چرا می‌خندند؟ چطوری می‌توانند وسط جنگ بخندند؟ در ذهنم تمام این سؤالات، صورت‌بندی‌های مختلف پرسشی بودند که پاسخ مشترکی دارند.

سلامت به معنای حفط و ارتقای ظرفیت افراد برای پاسخ‌گویی مؤثر به نیازهای حقیقی زندگی است. امروزه که بخش اعظم خوراک فکری ما زیر سلطه‌ی رسانه قرار دارد، این پرسش بیش از پیش اهمیت می‌یابد که فیلم‌ها و سریال‌هایی که هر روز از تلویزیون و شبکه‌های نمایش خانگی پخش می‌شوند، چه تأثیری بر این ظرفیت می‌گذارند؟

نگهداشت نیروی پرستاری یکی از چالش‌های بنیادین نظام سلامت در ایران و جهان است. این یادداشت با هدف بررسی عوامل مؤثر بر تصمیم پرستاران برای ماندن یا ترک خدمت، با تمرکز بر زمینه‌های ساختاری، روان‌شناختی و نهادی نگاشته شده‌است. داده‌ها و شواهد نشان می‌دهند که عواملی چون کمبود نیرو، فرسودگی شغلی، فقدان امنیت شغلی، فشار کاری بالا و عدم توازن میان تلاش و پاداش، از مهم‌ترین دلایل ترک خدمت پرستاران به شمار می‌روند. در این میان، خصوصی‌سازی فاقد زیرساخت حمایتی کافی، به ناپایداری شغلی و کاهش تعهد سازمانی منجر شده است. به منظور بهبود وضعیت نگهداشت پرستاران، راهکارهایی چون تقویت فرهنگ مشارکتی ، بهبود قراردادهای کاری، افزایش امنیت شغلی، بازنگری در نظام پاداش‌دهی، و ارتقاء سرمایه اجتماعی درون‌سازمانی پیشنهاد می‌شود.

سال‌هاست که نظام سلامت کشورمان در پی استقرار چارچوب نظام ارجاع از طریق برنامه پزشکی خانواده است. یکی از اولین گام‌های قابل تصور در همراه‌سازی و جلب مشارکت مردم، بررسی خواسته‌ها و تمایلات آنان نسبت به این برنامه است. نظر به این دغدغه، هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام با همکاری مرکز تحلیل اجتماعی (متا)، «پیمایش ملی مشارکت مردم در نظام ارجاع» را با هدف بررسی نگرش‌های مؤثر بر استقرار برنامه پزشکی خانواده طراحی و اجرا نموده‌است. متن حاضر به بیان برخی از مهم‌ترین یافته‌های این پیمایش پرداخته است.

در نظام سلامت ایران با وجود سازماندهی نسبتاً مناسب، بخشی از خدمات بهداشتی به دلیل عدم اجرای نظام ارجاع و برنامه پزشکی خانواده به طور پیوسته و مستمر ارائه خدمت نمی‌کند و به همین جهت، مردم و بیماران در دریافت خدمات دچار سردرگمی هستند.

پیمایش اخیر هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) با همکاری مرکز تحلیل اجتماعی (متا) به بررسی نگرش‌های مردم در رفتارهای جستجوی مراقبت پرداخته است.

گزارش «پایشِ پویش؛ ارزشیابی نظریه برنامه پویش ملّی سلامت»، روز 18 آذر ماه 1403 در دانشگاه امام صادق (ع) رونمایی شد. فیلم کامل ارائه گزارش در صفحه آپارات مرکز رشد و هسته سلامت، حاضر است؛ لذا متن حاضر روایتی است در دو پرده؛ اول حواشی مهم‌تر از متن نشست و اشارات محتوایی اندک از مطالعه انجام شده و دوم سخنان ارزشمند دکتر امامی پیرامون نظریه برنامه.

برنامة سیاست‌گذار، نظریه‌‌ یا مدل ذهنی او برای حل یک مسئله را مجسم می‌کند. با مروری بر سخنان مسئولین وزارت بهداشت در خصوص افتخارات پویش ملّی سلامت و لزوم ترویج قالب‌های مشابه، می‌توان فهمید که سیاست‌گذار، مراقبت مؤثر در زمینه بیماری‌های غیرواگیر را در گرو غربالگری و آگاهی در خصوص وضعیت سلامتی افراد دانسته که البته شعار پویش هم همین بود؛ علی‌رغم اینکه به‌ظاهر برنامه به‌خوبی اجرا شده اما تا رسیدن به نتایج مدنظر فاصله فراوانی دارد. به نظر می‌رسد لازم است این کلیشه‌های ذهنی حداقل یک‌مرتبه شکسته شود و بپرسیم: آیا «واقعاً» آگاهی زودتر منجر به مراقبت مؤثرتر خواهد شد؟!

این پژوهش توسط هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام و با حمایت بنیاد ملی نخبگان و خانه اندیشه‌ورزان طراحی و اجرا شده‌است. در این پژوهش، مدل «پزشکی خانواده» به عنوان یکی از مدل‌های مراقبت مطرح در جهان، موضوع بررسی بوده است.