نگهداشت نیروی پرستاری یکی از چالش‌های بنیادین نظام سلامت در ایران و جهان است. این یادداشت با هدف بررسی عوامل مؤثر بر تصمیم پرستاران برای ماندن یا ترک خدمت، با تمرکز بر زمینه‌های ساختاری، روان‌شناختی و نهادی نگاشته شده‌است. داده‌ها و شواهد نشان می‌دهند که عواملی چون کمبود نیرو، فرسودگی شغلی، فقدان امنیت شغلی، فشار کاری بالا و عدم توازن میان تلاش و پاداش، از مهم‌ترین دلایل ترک خدمت پرستاران به شمار می‌روند. در این میان، خصوصی‌سازی فاقد زیرساخت حمایتی کافی، به ناپایداری شغلی و کاهش تعهد سازمانی منجر شده است. به منظور بهبود وضعیت نگهداشت پرستاران، راهکارهایی چون تقویت فرهنگ مشارکتی ، بهبود قراردادهای کاری، افزایش امنیت شغلی، بازنگری در نظام پاداش‌دهی، و ارتقاء سرمایه اجتماعی درون‌سازمانی پیشنهاد می‌شود.

سال‌هاست که نظام سلامت کشورمان در پی استقرار چارچوب نظام ارجاع از طریق برنامه پزشکی خانواده است. یکی از اولین گام‌های قابل تصور در همراه‌سازی و جلب مشارکت مردم، بررسی خواسته‌ها و تمایلات آنان نسبت به این برنامه است. نظر به این دغدغه، هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام با همکاری مرکز تحلیل اجتماعی (متا)، «پیمایش ملی مشارکت مردم در نظام ارجاع» را با هدف بررسی نگرش‌های مؤثر بر استقرار برنامه پزشکی خانواده طراحی و اجرا نموده‌است. متن حاضر به بیان برخی از مهم‌ترین یافته‌های این پیمایش پرداخته است.

بیان شعار سال توسط رهبر انقلاب به عنوان راهبردی یکساله، بهانه‌ای شد تا نگاشت پیش‌رو از دریچه‌ای متمایز به لزوم نیازسنجی در ارائه خدمات سلامت پرداخته و آن را به عنوان سازکاری جهت سرمایه‌گذاری در تولید خدمات سلامت معرفی نماید.

در نظام سلامت ایران با وجود سازماندهی نسبتاً مناسب، بخشی از خدمات بهداشتی به دلیل عدم اجرای نظام ارجاع و برنامه پزشکی خانواده به طور پیوسته و مستمر ارائه خدمت نمی‌کند و به همین جهت، مردم و بیماران در دریافت خدمات دچار سردرگمی هستند.

بسیاری از معادلات سیاسی مرسوم به جهت اینکه فهم و توان محاسبه نیروی مردمی را ندارند، آن را از گردونه محاسبات خارج می‌کنند، در حالی که بزرگان انقلاب اسلامی و امتداد آن در اقصی نقاط جهان، از گذشته تا امروز به ما آموختند که رمز پیروزی و جلب نصرت الهی در خرمشهرها و غزه‌ها، در حل مسائل مختلف اجتماعی از جمله در حکمرانی زنجیره تولید غذا از طبیعت تا جامعه، جبهه‌سازی از درون همین مردم و بسیج این نیروی عظیم الهی است.

پیمایش اخیر هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) با همکاری مرکز تحلیل اجتماعی (متا) به بررسی نگرش‌های مردم در رفتارهای جستجوی مراقبت پرداخته است.

زنگ خطر بحران منابع انسانی نظام سلامت روزبه‌روز بلندتر می‌شود‌ و نظام سلامت همچنان دست خود را محکم به گوشش می‌فشارد تا مبادا آرامش خیالی‌اش بهم بخورد. اگر این بی‌توجهی ادامه یابد، این صدا به حدی بلند و گوش‌خراش خواهد شد که دیگر هیچ مانعی نمی‌تواند جلوی شنیده‌شدنش را بگیرد.

گزارش «پایشِ پویش؛ ارزشیابی نظریه برنامه پویش ملّی سلامت»، روز 18 آذر ماه 1403 در دانشگاه امام صادق (ع) رونمایی شد. فیلم کامل ارائه گزارش در صفحه آپارات مرکز رشد و هسته سلامت، حاضر است؛ لذا متن حاضر روایتی است در دو پرده؛ اول حواشی مهم‌تر از متن نشست و اشارات محتوایی اندک از مطالعه انجام شده و دوم سخنان ارزشمند دکتر امامی پیرامون نظریه برنامه.

برنامة سیاست‌گذار، نظریه‌‌ یا مدل ذهنی او برای حل یک مسئله را مجسم می‌کند. با مروری بر سخنان مسئولین وزارت بهداشت در خصوص افتخارات پویش ملّی سلامت و لزوم ترویج قالب‌های مشابه، می‌توان فهمید که سیاست‌گذار، مراقبت مؤثر در زمینه بیماری‌های غیرواگیر را در گرو غربالگری و آگاهی در خصوص وضعیت سلامتی افراد دانسته که البته شعار پویش هم همین بود؛ علی‌رغم اینکه به‌ظاهر برنامه به‌خوبی اجرا شده اما تا رسیدن به نتایج مدنظر فاصله فراوانی دارد. به نظر می‌رسد لازم است این کلیشه‌های ذهنی حداقل یک‌مرتبه شکسته شود و بپرسیم: آیا «واقعاً» آگاهی زودتر منجر به مراقبت مؤثرتر خواهد شد؟!