ارزیابی نظام‌مند و جامع روند تحقق عدالت اجتماعی دولت سیزدهم، نیازمند گذر زمان بیشتری است تا امکان تحلیل و بررسی داده‌ها فراهم آید. با این وجود نگاشت حاضر ابتدا به‌اجمال به شش روند آماری مهم و قابل برآورد برای سنجش عدالت حسب داده‌های رسمی کشور پرداخته و در بخش پایانی کوشش می‌شود تا جمع‌بندی از عملکرد دولت سیزدهم در حوزه عدالت ارائه گردد.

برنامة سیاست‌گذار، نظریه‌‌ یا مدل ذهنی او برای حل یک مسئله را مجسم می‌کند. با مروری بر سخنان مسئولین وزارت بهداشت در خصوص افتخارات پویش ملّی سلامت و لزوم ترویج قالب‌های مشابه، می‌توان فهمید که سیاست‌گذار، مراقبت مؤثر در زمینه بیماری‌های غیرواگیر را در گرو غربالگری و آگاهی در خصوص وضعیت سلامتی افراد دانسته که البته شعار پویش هم همین بود؛ علی‌رغم اینکه به‌ظاهر برنامه به‌خوبی اجرا شده اما تا رسیدن به نتایج مدنظر فاصله فراوانی دارد. به نظر می‌رسد لازم است این کلیشه‌های ذهنی حداقل یک‌مرتبه شکسته شود و بپرسیم: آیا «واقعاً» آگاهی زودتر منجر به مراقبت مؤثرتر خواهد شد؟!

آیا تبعیض مثبت، یک سیاست عدالتخواهانه است؟ نسبت تبعیض مثبت با عدالت اجتماعی چیست؟ این پرسش هنجاری، پاسخی فلسفی و هنجاری می‌طلبد که احتمالاً حالا که رئیس شورای راهبری دولت چهاردهم در توئیتی از آن به‌عنوان یک مبنا در انتخاب کابینه دولت چهاردهم یاد کرده است، بیش از گذشته شنیده شود

«بسته نجات ایران» یا «بنای ایران» نخستین بار در انتخابات 1400 رونمایی شد و اکنون باری دیگر با تغییراتی در معرض دید نامزدهای انتخابات چهاردهمین دوره ریاست جمهوری و جامعه دانشگاهی و عموم مردم قرار گرفته است. در این یادداشت تلاش می‌کنیم نقدهای خود را به‌طور ویژه در بخش ارزی و نظام بانکی این سند با رعایت انصاف مطرح کرده تا بتوان تحلیل دقیق‌تری از مسائل اقتصاد ایران و راهکارهای تحولی و اصلاحی داشته باشیم.

نرخ ارز یکی از متغیرهای قیمتی کلیدی در اقتصاد است که در دهه‌های گذشته به ویژه دهه 1390 متحمل نوسانات بالایی شد و عملکرد اقتصادی دولت‌های گذشته را تحت تأثیر قرار داد. نامزدهای چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری طی روزهای گذشته نقطه نظرات و برنامه‌های خود را جهت مدیریت نوسانات نرخ ارز و بازار ارز ارائه نمودند که در این یادداشت قصد داریم به نقد و بررسی آن‌ها بپردازیم.

اگرچه صورت‌بندی مسئله فیلترینگ در دوگان انسداد و دسترسی صورت‌بندی نامطلوب و کاذبی است اما هم از جهت درگیری جمعیت قابل توجهی از مردم با این سیاست و هم ازنظر وابستگی متقابل فیلترینگ با نگرش‌ها و بینش‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نامزدهای محترم ریاست جمهوری، مسئله فیلترینگ برای افکار عمومی مهم است. مواضع نامزدها در این خصوص را چگونه باید تحلیل نمود؟ به راستی راه خروج از بن‌بست فیلترینگ، کجاست؟!

مناظرات تلویزیونی میان نامزدهای ریاست جمهوری از مهم‌ترین برنامه‌های صداوسیما در ایام انتخابات بوده که معمولاً با استقبال گسترده مردم مواجه می‌شود و بر اساس آخرین نظرسنجی متا، تأثیر بسزایی در انتخاب آن‌ها داشته است. افزایش ضریب تأثیر مناظرات به تحقق کارکردهای مدنظر برای این برنامه بر می‌گردد که در بخش ابتدایی یادداشت حاضر به آن‌ها پرداخته خواهد شد. در خصوص ملاحظات اخلاقی در مناظرات، نتایج به دست آمده از همان پیمایش نشان می‌دهد از دیدگاه اکثریت مردم رقابتی و چالشی بودن مناظرات نباید به بهانه‌ی بی‌اخلاقی رقم بخورد. بررسی میزان رضایت مردم از مناظرات پیشین و پیشنهادهایی جهت بهبود و ارتقاء اجرای مناظرات ریاست جمهوری پیش‌رو، از موضوعات دیگر این یادداشت به‌شمار می‌روند.

در سلسله یادداشت‌های مرتبط با شعار سال، سعی شد در ابتدا مشارکت از منظر حکمرانی مردمی تشریح شود، سپس قالب‌هایی که نهادهای مردمی قابلیت تشکل یافتن در آن را دارند تشریح و در یادداشتی دیگر نقش‌آفرینی‌های متصور برای تشکل‌های مردمی در جهش تولید تشریح شد. در این یادداشت در پی آن هستیم که قلمروهای مشارکت مردمی در جهش تولید در فضای مجازی را تشریح کنیم.

شهادت حجت الاسلام رئیسی، تنها یک رئیس جمهور پرکار و خستگی‌ناپذیر را از جمهوری اسلامی نگرفت، بلکه خسارتی جبران ناپذیر برای کشور و نظام ایجاد کرد. با این حال به تعبیر رهبر انقلاب، فقدان رئیس جمهور روی دیگری هم دارد و آن برکتی است که خداوند متعال در این حادثه تلخ قرار داده است. یکی از مهم‌ترین این فرصت‌ها، انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم است و مشخصاً وجود چنین فرصت تاریخی برای جمهوری اسلامی نیازمند استفاده درست و به هنگام از آن نیز هست. چه اینکه فرصت‌های طلایی تاریخی اگر به درستی شناخته نشده و مورد استفاده قرار نگیرند، زمینه‌ساز بازتولید تهدیدها و بسترساز وقوع بحران‌ها خواهند بود. در این یادداشت تلاش شده است تا با بیان برخی ابعاد این فرصت ایجاد شده، مسیر بهره‌مندی درست از این فرصت تاریخی تا حدودی ترسیم شود.